دانشیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، گروه اموزشی پرستاری دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران، ایران.
دانشجوی دکترای آموزش پرستاری، گروه پرستاری، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران.
استاد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

نشریه آموزش پرستاری دوره 5 شماره 1 فروردین و اردیبهشت 1395 ، 23-29
چکیده
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه: پرستاری یکرشته عملگرا است و تشابه زیادی با مکتب پراگماتیسم دارد. مطالعات فراوان هر کدام از جهتی خاص و در جامعهای خاص به موضوع پراگماتیسم در پرستاری پرداختهاند و یافتههای این مطالعات اغلب با یکدیگر در تناقض هستند .
روش: جستجوی اینترنتی در پایگاههای گوگل اسکولار، پاب مد، و اسکوپوس انجام شد. مقالاتی که به بررسی شکاف بین تئوری و عمل در پرستاری پرداخته بودند، مورد ارزیابی و استفاده قرار گرفتند.
114349-1353352

یافته ها: از مجموع این مطالعات میتوان به این نتیجه رسید که منظور از شکاف بین تئوری و عمل، منطبق نبودن آموزشهای تئوری با آن چیزی است که پرستاران در بالین باید انجام دهند. از نظر پراگماتیسم حقیقت چیزی ساکن و ایستا و تغییرناپذیر نیست، بلکه با زمان رشد و توسعه پیدا میکند. در هر مرحله رشد تکامل بیپایان آنچه ما حقیقت مینامیم چیزی خواهد بود که ما را قادر میسازد تا به نحو رضایتبخش مسائل و مشکلات جاری آن موقع را بررسی کنیم. پرستاری متنوع و کثرتگرا است؛ تنوع در ایدئولوژیها و عملکردهای ما و کثرت دردانشی که تولید شده و به کار برده میشود. تنوع ایدئولوژیکی باعث اختلاف در گفتمان میشود، این اختلافات ساختن کثرت برای یک واقعیت است، این اختلافات در متون ادامه پیداکرده و موانعی برای توسعه دانش پرستاری ایجاد میکنند.
نتیجه گیری: چه تئوری از خلال تجربیات خارج شود و چه قبل از تجربه وجود داشته باشد، ما به آن نیاز داریم. فاصله بین تئوری و عمل باید وجود داشته باشد زیرا اگر این فاصله وجود نداشته باشد دیگر نمیتوان آن را تئوری نامید و در واقع عمل است. حذف این فاصله مطلوب ما نبوده و حتی گاهی حفظ آن برای ما مطلوب است. آنچه باعث میشود افراد تئوری را در عمل ناتوان بدانند این است که آنها نمیتوانند ارتباط تئوری با عمل را پیدا کنند و یا تئوری به حدی انتزاعی است که آن را متفاوت با عمل میدانند .
کلید واژه ها: پرستاری، پراگماتیسم، تئوری، عمل.
تاریخ دریافت: 3/1394/5 تاریخ پذیرش: 1394/11/3
در برخی از آنها به این مسئله اشارهشده است که بین یادگیریهای نظری و خدمات بالینی پرستاری، هماهنگی لازم وجود ندارد) 5(. در مطالعه ای دیگر به مساله تاثیر سابقه کاری اشاره شده به این صورت که با افزایش سابقه کارکنان پرستاری، دیدگاه آنها در مورد کاربرد دروس تغییر می کند، به گونهای که برخی دروس ازنظر افراد کمسابقه مؤثر و مرتبط با بالین شناخته شدهاند درحالیکه افراد باسابقه کار بیشتر، ارتباط آن دروس با بالین را کمتر دانسته اند) 6(. برخی به این نکته اشاره کرده اند که دروس تخصصی پرستاری کاربرد بالینی بیشتری را به همراه دارند) 7(. برخی دیگر علت این پدیده را استفاده از آموزش مبتنی بر فرهنگ غرب در پرستاری و عدم توجه به زمینه فرهنگی دیگر کشورها در آموزش دانسته اند و اذعان کرده اند که آموزش پرستاری به روش غربی نتوانسته است مهارتی را پرورش دهد که سبب تجمع الزامات محل کارشده و فاصله ای را که بین آموزش پرستاری و محیط بالینی وجود دارد پر کند) 8(. از مجموع این مطالعات می توان به این نتیجه رسید که منظور از شکاف بین تئوری و عمل، منطبق نبودن آموزش های تئوری با آن چیزی است که پرستاران در بالین باید انجام دهند. لذا واضح و بدیهی است که این چالش می تواند در موقعیت ها و محیط های مختلف متفاوت باشد. از آنجائی که موضوع انطباق تئوری با عمل موضوع بحث فلسفه پراگماتیسم است، در ادامه سعی در بررسی این چالش در قالب فلسفه پراگماتیسم داریم.
پراگماتیسم و حقیقت
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

بر اساس پراگماتیسم یک فکر یا نظریه یا یک عقیده پیشازاین که معلوم شود که مؤثر و مثمر است یا نیست به خودی خود نه صواب است نه خطا. هر نظریه و فکری در جریان آموزش آن، برحسب نتایج آن و سازش آن با سایر عقاید، حقیقی یا خطا یا حقیقی تر یا کمتر حقیقی میشود. پس حقیقت چیزی ساکن و ایستا و تغییرناپذیر نیست، بلکه با زمان رشد و توسعه پیدا می کند 9)(. در پرستاری موارد متعددی وجود دارند که در گذشته و براساس شواهد زمان خود به عنوان حقیقت و بهترین عمل شناخته شده اند ولی با گذشت زمان و انجام تحقیقات جدید دچار دگرگونی و گاهی حتی تغییر کامل شده اند. به عنوان مثال در گذشته ضربه به قفسهسینه7 به عنوان یک مانور ساده و موثر برای پایان دادن به حمله ناگهانی تاکی کاردی بطنی8 پذیرفته شده بود) 10( و اعتقاد بر این بود که استفاده از آن الزامی است و در کمتر از ده ثانیه می تواند تا کی کاردی بطنی را پایان دهد) 11(. در حالی که مطالعات سالها بعد نشان دادند که این روش نه تنها در بسیاری موارد مفید نیست که حتی در برخی موارد می تواند سبب بروز مشکلات بیشتر هم بشود مقدمه
آموزش پرستاری شامل فرایندهای آموزش تئوری و عملی است) 1(. تلفیق آموزشهای تئوری و عملی برای همه پرستاران به طور اعم و دانشجویان پرستاری بهطور اخص، از اهمیت بسزایی برخوردار است) 2(. عدم آمادگی دانشآموختگان پرستاری برای گذر به نقش حرفهای خود و ورود به محیط بالین موجب بروز واکنشهای نامطلوبی در ابعاد جسمانی و روانی آنها شده و سبب می گردد آنان نتوانند خود را با محیط جدید مطابقت دهند) 3(. تحقیقات فراوانی شواهدی از وجود شکاف بین تئوری و عمل در پرستاری را نشان می دهند. تفاوت آشکاری بین آنچه به عنوان ایدآلترین و ارزشمندترین عمل ها به پرستاران آموزش داده می شود و آنچه آنها در عمل به طور واقعی هر روز با آنها مواجه می شوند وجود دارد) 4(. این فاصله به هر صورت که باشد ًمسلما تحت تأثیر عواملی قرار می گیرد که با شناسایی و تحلیل آنها می توان به هماهنگی بیشتر یادگیریهای نظری و خدمات بالینی دست پیدا نمود) 5(. بنابراین لازم دانستیم که ابتدا مفهوم شکاف بین تئوری و عمل را بررسی نموده و سپس ضرورت وجود یا عدم وجود شکاف بین تئوری و عمل در پرستاری را با استفاده از مکتب پراگماتیسم مورد بررسی و نقد قرار دهیم.
روش مطالعه
با استفاده از کلمات کلیدی پرستاری، پراگماتیسم و شکاف بین تئوری و عمل، جستجو در منابع موجود در گوگل اسکولار، پاب مد و اسکوپوس انجام شد. از بین مقالات حاصل جستجو ،مقالاتی که به بررسی شکاف بین تئوری و عمل در پرستاری در قالب فلسفه پراگماتیسم پرداخته بودند مورد مطالعه قرار گرفتند. برای بیان مفاهیم بنیادی فلسفه پراگماتیسم از کتب موجود و معتبر در این زمینه استفاده شد.
شکاف بین آموزش تئوری و آموزش بالینی
مسلماً برای کمک به حل این چالش ابتدا لازم است مشخص شود که شکاف بین آموزش تئوری و آموزش بالینی در پرستاری چیست؟ تاکنون مطالعات زیادی در این زمینه صورت گرفته است و هرکدام از آنها این چالش را از یک منظر مورد بررسی قرار داده اند .
و مفاهیمی که روزانه در پرستاری به عنوان حقیقت مطرح می شوند ،مواردی که دارای این دو ویژگی باشند را می توان به عنوان حقیقت پذیرفت) 42(.
پراگماتیسم و کثرت گرایی
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در پراگماتیسم، جهان یک جهان چند بعدی از حقایق است که هرکدام از آنها می تواند به طور مستقل وجود داشته باشند و به هم پیوسته باشند. این واقعیت های کثیر می توانند یک وحدت جمعی و یگانگی نیز داشته باشند که همه اشکال را در برمیگیرد و کثرت در وحدت را توضیح می دهد که بدون شک جهان را مشخص می کند 17)(. در این مکتب واقعیت/ واقعیات در بیشتر قسمت ها، از ابتدای ایجادشان تا انتهای آن نه بسته هستند و نه ثابت؛ بلکه شکلپذیر بوده و در روند پیشرفتشان نسبت به کار انعطافپذیر بوده و به وسیله زمان و اقدامات انسانی شکل گرفتهاند) 25(. بنابراین ممکن است هر پدیده یا واقعیت در جهان از جهات مختلف مورد بررسی قرار گیرد که هر کدام از آنها ممکن است منطبق بر واقعیت نهایی باشند یا نباشند .لذا این سوال مطرح می شود که کدام یک از این ابعاد واقعیت بوده و ما باید آن را بپذیریم. طرفداران کثرت گرایی تحلیلی بر این اعتقاد هستند که اشکال مختلف دانش به وسیله روشهای مختلف ایجاد می شوند و می توان آنها را به عنوان مکمل یکدیگر در نظر گرفت تا اینکه آنها را مانع الجمع و بدون سازگاری به حساب آورد) 62(. لذا برای آموزش هر پدیده به پرستاران، با حجم کثیری از واقعیات یا جنبه های مختلف یک واقعیت روبرو می شویم که ممکن است مکمل یا مخالف یکدیگر باشند. از جمله مواردی که بین واقعیات اختلاف وجود دارد، اختلاف بین آنچه که واقعیات تئوری را تشکیل می دهند با واقعیاتی است که در محیط بالینی وجود دارند) 72-92(. در این رابطه باید گفت که پرستاری متنوع و کثرت گرا است؛ تنوع در ایدئولوژیها و عملکردهای ما و کثرت دردانشی که تولید شده و به کار برده می شود. تنوع موقعیت هایی را برای آموختن، دانستن و انجام دادن از راههای مختلف؛ بهتر شدن فردی و جمعی در به دست آوردن اهداف مشترکمان را به ارمغان می آورد. با این حال ،تنوع چالشهای خود را دارد. در عملکرد پرستاری، تنوع در نقش ،محیط و کانون می تواند منجر به تکهتکه شدن و رقابت شود) 03(. به هر حال با پژوهش در سراسر رشته ها مشخص می شود که تنوع ایدئولوژیکی باعث جنگ در گفتمان در طول دهه ها شده است. اگر چه این نبردها ساختن کثرت برای یک واقعیت است، آنها یک نیروی تکهتکه کننده بوده اند و دوگانگی ها و جناح هایی را ایجاد کرده اند، جناح های مختلف در بسیاری از رشته ها که در متون و در بسیاری از دانشگاهها و گروهها باقی می مانند) 31(. شکاف بین 12,13)(. البته باید گفت که هیچ زمانی ما به کمال یا اوج این جریان نخواهیم رسید. سیر مداوم ظهور و بسط افکار جدید برای مواجهه با اوضاع و احوال جدید همواره موجود بوده و خواهد بود. در هر مرحله رشد تکامل بیپایان آنچه ما حقیقت مینامیم چیزی خواهد بود که ما را قادر میسازد تا به نحو رضایتبخش مسائل و مشکلات جاری آن موقع را بررسی کنیم) .41(.
اما باید در نظر داشت که اذعان به جایزالخطا بودن به این معنی است که حقایق هرگز یقین نیستند، در عوض، دیدگاههای محدود و عقاید ذهنی هستند که نسبت به خطا باز هستند و ًصرفا برآوردهایی از حقیقت هستند. بااینحال این عدم اطمینان، اهداف پراگماتیسم از یادگیری و تحقیق را دور نمی کند زیرا حقیقت های ما می تواند منطبق بر حقیقت باشند. خطاپذیری به این معنی نیست که ما نمی توانیم آن را درست بدانیم. به طور ساده به این معنی است که هر چیزی را که ما می دانیم ناقص است و آنچه را که ما فکر می کنیم می دانیم ممکن است غلط باشد) 15(. با توجه به این برداشت از مفهوم حقیقت، حتی اگر کل حقیقت موجود در قالب تئوری به پرستاران آموزش داده شود، باز هم نمی تواند تضمین کننده این باشد که آنها در آینده با حقایق جدید که در آموزش های قبلی وجود نداشته است، مواجه نشوند. حتی در مواردی که آموزش ها به پرستاران یکسان است، مواردی که آنها در محیط های بالینی مختلف با آنها روبه رو می شوند متفاوت است) 16(. بنابراین آموزش تئوری به پرستاران پایان راه نبوده و آنها باید به تجربه کردن و فکر کردن بیشتر از تجربه ای که دارند ادامه بدهند فقط به این منظور که عقایدشان واقعی تر رشد کنند؛ اما اینکه این عقاید را تحت این عنوان که اصلاحناپذیر یا غیرقابل تفسیر مجدد هستند نگهدارند، می تواند تفکری اشتباه باشد) 17(. بدیهی است که برخی حقایق با گذشت زمان نه تنها رد نشده اند بلکه حتی با گذشت زمان به حقیقت نزدیکتر هم شده اند. از گذشته های دور تا کنون کاربرد مهارتهای ارتباطی پرستاران برای بهبود کیفیت مراقبت از بیماران به عنوان یک حقیقت پذیرفته شده است و مطالعات فراوانی اثر بخشی آن را تائید کرده اند 18,19)( و این در حالی است که با گذشت زمان و انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه، نه تنها حقیقت بودن یافته های قبلی از بین نرفته است، بلکه بر میزان آنها و نزدیکتر شدن آنها به حقیقت افزوده شده است) 23-20(. اما در پاسخ به اینکه چه چیزی را حقیقت بدانیم باید گفت که برای اینکه یک عملگرا ایده ای را بهعنوان حقیقت در نظر بگیرد بایستی آن ایده دو معیار را دارا باشد) .1( در توصیف حقایق جدید، ارزش عملی یا ابزاری داشته باشد) ،2( قابلترکیب یا جذب در ذخایر قبلی ما از حقیقت، باشد) 17(. بنابراین در میان انبوه تحقیقات دانش پرستاری در همه زمینه ها، هم در کاربرد و هم در تولید دانش باید با همدیگر باشند. اما درنهایت می توان گفت که تئوری و عمل هرگز نمی توانند یکی باشند و وجود هر دوی آنها برای پرستاری لازم و حیاتی است. تئوری می تواند به فرد وسعت دید بدهد و قدرت مانور فرد را افزایش دهد. چه تئوری از خلال تجربیات خارج شود و چه قبل از تجربه وجود داشته باشد، ما به آن نیاز داریم. اما فاصله بین تئوری و عمل باید وجود داشته باشد زیرا اگر این فاصله وجود نداشته باشد دیگر نمی توان آن را تئوری نامید و در واقع عمل است؛ اما لازم است که در هر مرحله این فاصله را طی کند. آنچه باعث می شود افراد تئوری را در عمل ناتوان بدانند این است که آنها نمی توانند ارتباط تئوری با عمل را پیدا کنند و یا تئوری به حدی انتزاعی است که آن را متفاوت با عمل می دانند. اگر افراد درزمینه متصل نمودن تئوری با عمل توانمند شوند، دیگر فاصله و شکاف بین تئوری و عمل منفی در نظر گرفته نمی شود. حذف این فاصله مطلوب ما نبوده و حتی گاهی حفظ آن برای ما مطلوب است. اساس و ذات تئوری بر فاصله است و اگر آنچنان با یک موقعیت هماهنگ و یکی باشد، دیگر قابلتعمیم به سایر موارد نیست. تئوری بافاصله گرفتن از موارد ایجاد می شود و فاصله لازمه ایجاد تئوری است. فاصله بین تئوری و عمل باید همواره پویا بوده و فاصله بهینه باید حفظ شود.
References
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

تئوری و عمل در پرستاری نیز از این جنس است و در واقع تئوری و عمل دو زبان مختلف برای انجام یک عمل که همان بهترین عمل می باشد، هستند) 32(. این موضوع همانند صحبت کردن افراد با زبانهای مختلف در مورد یک چیز است. درحالیکه همه آنها در مورد یک چیز صحبت می کنند ولی هیچکدام به دلیل تفاوت در زبان منظور دیگری را متوجه نمی شوند) 33(. بسیاری از مطالعات براین عقیده هستند که این شکاف بین تئوری و عمل در پرستاری باید از بین برود) 37-34(. با توجه به اینکه واقعیت مطلق و ثابت نبوده و برای هر پدیده ابعاد و جنبه های مختلفی از واقعیت / واقعیات وجود دارند که ًدائما در حال تغییر هستند، و هر تغییری در یک واقعیت ،دیگر واقعیات را تغییر داده و به نوبه خود همه تغییرات را ترکیبمی کند) 25(. آیا می توان همه واقعیات را در قالب تئوری به پرستاران آموزش داد به گونه ای که بین آنچه آموخته اند با آنچه که در بالین با آن مواجه می شوند فاصله ای وجود نداشته باشد؟ نتیجهگیری
پرستاری و پراگماتیسم اهداف و تم های ایدئولوژیکی و عملی مشترک فراوانی دارند و به نظر می رسد که یک تناسب مبتنی بر منطق با هم دارند. بالین و تئوری پرستاری بهعنوان متقاضیان توسعه
Elcigil A, Sarı HY. Determining problems experienced by student nurses in their work with clinical educators in Turkey. Nurse Education Today. 2007; 27(5):491-8.
Lambert V, Glacken M. Clinical support roles: a review of the literature. Nurse education in practice. 2004; 4(3):177-83.
Abedi HA, Heidari A, Salsali M. [New graduate nurses’ experiences of their professional readiness during transition to professional roles]. Iranian Journal of Medical Education. 2004; 4(2):697-8 (Persian).
Maben J, Latter S, Clark JM. The theory–practice gap: impact of professional–bureaucratic work conflict on newly-qualified nurses. Journal of Advanced Nursing. 2006; 55(4):465-77.
Salehi S, Hassan Zahrayi R, Ghazavi Z, Amini P, Ziaei S. [The characteristics of effective clinical teachers as perceived by nursing faculty and students]. Iranian Journal of Medical Education.. 2004; 4(1):37-44 (Persian).
Azar Barzin M. [The evaluation of some academic nursing lessons application in clinical practice from recruiting nurses’ point of view in some selected hospitals in Isfahan] Strides in development of medical education, fall 2007-winter 2008, 2007; 4(2):125-32 (Persian).
Gardner G, Chang A, Duffield C. Making nursing work: breaking through the role confusion of advanced practice nursing. Journal of Advanced Nursing. 2007; 57(4):382-91.
Yang W-P, Chao C-SC, Lai W-S, Chen C-H, Shih YL, Chiu G-l. Building a bridge for nursing education and clinical care in Taiwan-Using action research and Confucian tradition to close the gap.
Nurse Education Today.33 (3):199-204.
Talisse RB, Aikin SF. Pragmatism: a guide for the perplexed. A&C Black; 2008.
Sclarovsky S, Kracoff OH, Agmon J. Acceleration of ventricular tachycardia induced by a chest thump. CHEST Journal. 1981; 80(5):596-9.
Pennington JE, Taylor J, Lown B. Chest thump for reverting ventricular tachycardia. New England Journal of Medicine. 1970; 283(22):1192-5.
Nehme Z, Andrew E, Bernard SA, Smith K. Treatment of monitored out-of-hospital ventricular fibrillation and pulseless ventricular tachycardia utilising the precordial thump. Resuscitation.84 (12):1691-6.
Wesley K. Ineffectiveness of the precordial thump. Outdated practice doesn’t save lives. JEMS: a journal of emergency medical services. 2014; 39(10):25.
Eldridge M. Adjectival and generic pragmatism: Problems and possibilities. Human Affairs.
2009(1):10-8.
Westphal KR. Realism, Science, and Pragmatism. Routledge; 2005.
Sears K, O’Brien-Pallas L, Stevens B, Murphy GT. The relationship between the nursing work environment and the occurrence of reported paediatric medication administration errors: a Pan Canadian study. Journal of pediatric nursing. 2013; 28(4):351-6.
James W. (1898) Philosophical conceptions and practical results. University Chronicle, [The University of California, Berkeley], 1(4), 287–310. Available at:http://www.archive.org/details/ philosophicalcon00jameuoft.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

De Lucio LG, López FJG, López MTM, Hesse BM, Vaz MDC. Training programme in techniques of self-control and communication skills to improve nurses’ relationships with relatives of seriously ill patients: a randomized controlled study. Journal of Advanced Nursing. 2000; 32(2):425-31.
Di Salvo VS, Larsen JK. A contingency approach to communication skill importance: The impact of occupation, direction, and position. Journal of Business Communication. 1987; 24(3):3-22.
Gillis AE, Morris MC, Ridgway PF. Communication skills assessment in the final postgraduate years to established practice: a systematic review. Postgraduate medical journal. 2015; 91(1071):13-21.
Mahmoudi H, Soori laki A, Boulhasani M, Sepahvand M-J. [The relationship between use of communication skills and job satisfaction of nurses]. 2. [Research]. 2012; 20(101):77-82 (Persian).
Sprangers S, Dijkstra K, Romijn-Luijten A. Communication skills training in a nursing home:
effects of a brief intervention on residents and nursing aides. Clinical interventions in aging. 2015; 10:311.
Yoo MS, Park HR. Effects of case-based learning on communication skills, problem-solving ability, and learning motivation in nursing students. Nursing & health sciences. 2015; 17(2):166-72.
Drake K. Regulatory update: CoPs for nursing services. Nursing management. 2015; 46(7):436.
James W. (1981) Pragmatism: A new name for some old ways of thinking (ed. B. Kuklick). Hackett, Indianapolis, IN. (Original work published 1907).
Frost NA, Holt A, Shinebourne P, Esin C, Nolas S-M, Mehdizadeh L, et al. Collective findings, individual interpretations: An illustration of a pluralistic approach to qualitative data analysis. Qualitative Research in Psychology. 2011; 8(1):93-113.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Knight KM, Kenny A, Endacott R. Gaps in governance: protective mechanisms used by nurse leaders when policy and practice are misaligned. BMC health services research. 2015; 15(1):145.
Nazon E, Perron A. Towards a pluralistic approach in nursing. Recherche en soins infirmiers. 2014(116):6-12.
Solum EM, Maluwa VM, Tveit B, Severinsson E. Enhancing students’ moral competence in practice Challenges experienced by Malawian nurse teachers. Nursing ethics. 2015. 1-13
McCrae N. Whither Nursing Models? The value of nursing theory in the context of evidencebased practice and multidisciplinary health care. Journal of Advanced Nursing. 2012; 68(1):222-9.


دیدگاهتان را بنویسید